Businesswoman sitting in desk and work with financial documents company

بازار بدهی یکی از مهمترین روش های تامین مالی به شمار می رود که در آن انواع اوراق بدهی با سررسیدهای مختلف مبادله می شود. سرمایه گذاران می توانند در بازار ثانویه به خرید این اوراق اقدام نمایند.

در سالهای اخیر بازار سرمایه با طراحی ابزارهای متنوع زمینه را برای تامین مالی هر چه بهتر بنگاه ها فراهم نموده است. از جمله اوراق بدهی که در حال حاضردر بازار سرمایه مورد معامله قرار می گیرد می توان به اوراق رهنی، اوراق مشارکت، اسناد خزانه، گواهی سپرده و صکوک که توسط شهرداری ها، شرکت های دولتی، دولت و بخش خصوصی منتشر شده است، اشاره داشت.

ابزار تأمین مالی مبتنی بر بدهی:

  • اوراق مشارکت:

اوراق مشارکت، اوراق بهادار بانام و یا بی­نامی است که به قیمت اسمی مشخص برای مدت معین و به منظور تأمین بخشی از منابع مالی مورد نیاز جهت ایجاد، تکمیل و توسعه طرح­های سودآور تولیدی، ساختمانی و خدماتی بکار گرفته می­شود. الزامات کلی انتشار اوراق مشارکت شامل؛ ثبت اطلاعات مالی پروژه و طرح در صورت‌های مالی ناشر، مثبت بودن سودآوری شرکت در دو سال مالی اخیر، آورده ناشر معادل ۴۰درصد منابع مالی مورد نیاز و توان پوشش سود علی‌الحساب می‌باشد. در این روش حجم اوراق قابل انتشار (حجم تأمین مالی ناشر) حداکثر معادل اقل ۶۰ درصد سرمایه­گذاری مورد نیاز جهت تکمیل پروژه و جمع حقوق صاحبان می­باشد. حداکثر مبلغ مجاز انتشار اوراق مشارکت توسط هر ناشر به میزانی مجاز است که بدهی‌های ناشر بعلاوه مبلغ اوراق مشارکت حداکثر سه برابر جمع حقوق صاحبان سهام شرکت گردد.

  • صکوک اجاره:

در این شیوه تأمین مالی، شرکت می‌تواند با فروش دارایی‌های (واجد شرایط) تحت تملک خود به نهاد واسط (ناشر)، که توسط شرکت مدیریت دارایی مرکزی بازار سرمایه تشکیل خواهد شد، معادل ازرش داراییهای فروخته شده اقدام به تأمین مالی نماید. بدین ترتیب شرکت با انعقاد قرارداد اجاره به شرط تملیک با نهاد واسط، دارایی‌های فروخته شده را اجاره و در انتهای عمر اوراق مجدداً در اختیار خواهد گرفت.

  • صکوک اجاره سهام:

در صکوک اجاره مبتنی بر سهام، هدف تأمین نقدینگی بوده و هلدینگ(بانی)، سهام را به عنوان دارایی به نهاد واسط فروخته و سپس اجاره به شرط تملیک می‌نماید، به این صورت که نهاد واسط با انتشار اوراق اجاره، وجوه سرمایه‌گذاران را جمع‌آوری و قیمت سهام را به بانی پرداخته و آن‌ها را خریداری می‌نماید. سپس بانی با اجاره‌بهای معین، دارایی‌های مزبور را اجاره به شرط تملیک می‌کند. در نتیجه مبلغ اجاره‌بها از جانب بانی و در اقساط معین به سرمایه‌گذاران پرداخت می‌شود و در نهایت دارایی به مالکیت بانی بر می‌گردد. از آنجا که این اوراق بر مبنای سهام منتشر می­گردد، جهت تأمین مالی هلدینگ­ها و شرکت­های سرمایه­گذاری که دارایی فیزیکی محدودی داشته و دارایی­شان به صورت سهام شرکت­ها می­باشد، بسیار مناسب می­باشد.

  • صکوک مرابحه:

صکوک مرابحه، ابزار تامین مالی است که ناشر (نهاد واسط) پس از واگذاری آن به سرمایه‌گذاران (خریداران اوراق) و جمع‌آوری وجوه حاصل از انتشار،  به وکالت از طرف آنها، دارایی واجد شرایط را از فروشنده خریداری نموده و به صورت فروش اقساطی به بانی (شرکت) واگذار می‌نماید. این اوراق وقتی کاربرد دارد که شرکت خواهان تملّک یک دارایی بوده، اما توان مالی جهت خرید نقد آن را ندارد لذا بر اساس قرارداد مرابحه و به صورت اقساطی، آن را خریداری می‌کند. این اوراق جهت تأمین سرمایه در گردش نیز قابلیت کاربرد دارد و با توجه به ماهیت عقد مرابحه و فروش اقساطی، مالکیت دارایی بلافاصله از نهاد واسط به بانی قابل انتقال است. در این حالت نیز حجم اورق قابل انتشار متناسب با ارزش دارایی پایه (دارایی واجد شرایط* جهت خرید) و توان پرداخت مبلغ اجاره­بها توسط شرکت تعیین می­گردد.

  • اوراق سفارش ساخت:

با انتشار اوراق سفارش ساخت از طریق نهاد واسط، رابطۀ وکیل و موکل میان نهاد واسط و خریداران اوراق برقرار می‌گردد. نهاد واسط به وکالت از طرف خریداران اوراق نسبت به انعقاد قرارداد سفارش ساخت با بانی اقدام نموده و بانی ملزم به اتخاذ تمهیدات و پیگیری لازم جهت ساخت دارایی موضوع انتشار و تحویل آن به نهاد واسط می‌باشد. نهاد واسط بعد از تحویل‌گرفتن دارایی، می‌تواند آن را در قالب عقد قرارداد دیگری مانند اجاره، مرابحه و … تا پایان عمر اوراق در اختیار بانی قرار دهد. در اسناد موضوع انتشار اوراق باید قید شود که خرید اوراق به منزلۀ قبول وکالت نهاد واسط بوده که تا سررسید و تسویه نهایی اوراق غیرقابل عزل، نافذ و معتبر است.

  • اوراق منفعت:

اوراق منفعت اوراق بهادار با نامی است که به پشتوانه منافع آتی مستمر حاصل از دارایی/دارایی‌ها منتشر می­گردد. در این اوراق، ضرورتی نداشته دارایی در مالکیت بانی باشد و بانی می­بایست اجازۀ بهره‌برداری از دارایی با هدف کسب منفعت از آن را داشته و دارای حداقل دو سال سابقۀ فعالیت در  بهره‌برداری از دارایی مبنای اوراق یا موضوع مشابه باشد. شرایط بانی بعنوان تأمین مالی شونده نیز مشابه آنچه در مورد اوراق اجاره بیان شد، می­باشد.

  • اوراق خرید دین:

اوراق خرید دین اوراق بهادار بانامی است که به منظور خرید مطالبات‌ مدت‌دار اشخاص حقوقی به استثنای مطالبات ناشی از عقد سلف منتشر می‌شود. بدین ترتیب مطالبات تأمین مالی شونده تجمیع شده و به فروش می­رسد. خریداران اوراق در واقع مطالبات مذکور را به قیمت مشخص شده در بازار می­خرند و تمامی حقوق دارنده مطالبات شامل اقساط دریافتی مربوطه متعلق به دارندگان اوراق می­گردد. مطالبات موضوع انتشار اوراق بایست در طبقه جاری قرار داشته و حداقل ۱۰ درصد از عمر آن سپری شده باشد.

  • اوراق سلف موازی استاندارد

اوراق سلف، اوراق بهاداری است که بر اساس آن، عرضه‌کننده (متقاضی تأمین مالی) محصولات خود را با قیمت توافقی به سرمایه‌گذاران پیش‌فروش می‌کند و دارنده اوراق در سررسید، مالک دارایی پایه اوراق می‌شود. دارندگان اوراق، اختیار دارند دارایی پایه را به “قیمت اعمال اختیار فروش” تعیین شده در “مشخصات قرارداد” در تاریخ سررسید به عرضه کننده بفروشند. همچنین عرضه‌کننده اختیار دارد که دارایی پایه را به “قیمت اعمال اختیار خرید” تعیین شده در “مشخصات قرارداد” در تاریخ سررسید خریداری نماید.

  • اوراق رهنی

اوراق رهنی اوراق بهادار بانامی است که به منظور خرید مطالبات رهنی توسط ناشر منتشر می‌شود. این اوراق در بورس‌ها یا بازارهای خارج از بورس قابل ‌معامله می‌باشند. مطالبات رهنی مطالبات مدت‌دار اشخاص حقوقی ناشی از قراردادهای مبادله‌ای از قبیل فروش اقساطی، اجاره به شرط تملیک و جعاله (به استثنای سلف) است که دارای وثیقه رهنی می‌باشد. از تاریخ ایجاد مطالبات رهنی، بایستی حداقل ۱۰ درصد مدت قرارداد سپری شده و اقساط سررسیدشده وصول شده و در طبقه جاری قرار داشته باشد.

شرکت سبدگردان سرآمد مفتخر است که با استفاده ازتیم حرفه ای و متخصص، خدمات مشاورهای در حوزه انتشار انواع اوراق مشارکت و صکوک به متقاضیان گرامی را ارائه می نماید.